पंजाब व हरियाणा उच्च न्यायालय · द्वितीय अपील · 13.01.2023
एकत्र स्वाक्षरी करणारे संयुक्त मालक एकत्रच बांधील
दोन भावांनी संयुक्तपणे घर विकण्याचा करार करून संयुक्तपणे इसार घेतला असल्यास नंतर त्यांच्यापैकी एकाने स्वीकारलेली रक्कम दोघांवर बंधनकारक आहे, आणि कौटुंबिक वादामुळे दुसरा विशिष्ट पालनातून सुटू शकत नाही, असे पंजाब व हरियाणा उच्च न्यायालयाने ठरवले.
मुख्य मुद्दे
- करार करून एकत्र इसार घेतलेले संयुक्त धारक त्या व्यवहारासाठी स्वतंत्र कायदेशीर व्यक्ती नाहीत.
- नंतर एका सहमालकाने स्वीकारलेली किंमत त्याच्या वैयक्तिक क्षमतेत नव्हती; ती दोघांवर बंधनकारक होती.
- सहमालकांमधील नंतरचे भांडण करार टाळण्याचे कारण नव्हते; खरेदीदारांनी तयारी व इच्छा दाखवली होती, आणि विशिष्ट पालनाचा हुकूमनामा कायम ठेवला.
तथ्ये
संयुक्तपणे घराचे मालक असलेल्या दोन भावांनी फेब्रुवारी 2011 मध्ये ते विकण्याचा करार केला आणि ₹7 लाख इसार घेतला. भावांमध्ये वाद झाल्याने ठरलेल्या दिवशी खरेदीखत झाले नाही. एका भावाने करारावर नोंद करून आणखी रक्कम स्वीकारली, आणि एप्रिल 2012 मध्ये आपल्या अर्ध्या हिश्श्याचे खरेदीखत करून दिले. दुसऱ्याने नकार दिला; खरेदीदारांनी मूळ दिनांकाला कसूर केली, भावाला दिलेली रक्कम त्याच्यावर बंधनकारक नाही, आणि कायदेशीर नोटीस मिळाली नाही, असे त्याचे म्हणणे होते. दोन्ही खालच्या न्यायालयांनी त्याच्याविरुद्ध विशिष्ट पालनाचा हुकूमनामा दिला.
न्यायालयाचा निर्णय
उच्च न्यायालयाने द्वितीय अपील फेटाळले. करार संयुक्तपणे केला आणि इसार संयुक्तपणे स्वीकारला असल्याने, नंतर एका भावाला दिलेली रक्कम त्याच्या वैयक्तिक क्षमतेत नव्हती, आणि संयुक्त धारक म्हणून ती दोघांवर बंधनकारक होती. भावांमधील वादाचा वापर करारातून सुटण्यासाठी करता येणार नाही. प्रतिवादी स्वतःही मूळ दिनांकाला दुय्यम निबंधकांसमोर हजर झाला नव्हता; दोन्ही भावांना पाठवलेली कायदेशीर नोटीस सिद्ध झाली होती; आणि दुसरा अर्धा हिस्सा विकत घेण्यासह खरेदीदारांनी तयारी व इच्छा दाखवली होती. कायद्याचा कोणताही महत्त्वाचा प्रश्न उद्भवला नाही.
हे का महत्त्वाचे
अनेक सदनिका कुटुंबातील सदस्य संयुक्तपणे धारण करतात. हा निर्णय दुसऱ्या उच्च न्यायालयाचा असला तरी, एकत्र करार करणारे सहमालक एकत्र कृती करत असल्याचे मानले जाते याची आठवण करून देतो. संस्थांसाठी, संयुक्तपणे धारण केलेल्या सदनिकांबाबतचा हस्तांतरण किंवा सभासदत्व अर्ज सर्व संयुक्त धारकांनी स्वाक्षरी करून संमतीसह द्यावा, आणि त्यांच्यापैकी एकाचा आक्षेप संस्थेने कोणाचीही बाजू न घेता कागदपत्रांच्या आधारे हाताळावा.
सहा पानांचा निर्णय, इंग्रजीत. हे पान केवळ सर्वसाधारण माहितीसाठी निर्णयाचा सारांश देते; ते पूर्ण मजकुराला पर्याय नाही आणि कायदेशीर सल्ला नाही. निर्णयाविरुद्ध नंतर अपील झाले आहे का, किंवा तो बदलला किंवा रद्द झाला आहे का, हे तपासा.
आपल्या संस्थेविषयी प्रश्न आहे?
प्रकरणाची थोडक्यात माहिती देऊन कार्यालयाला लिहा. भेट पूर्वनियोजित वेळेनुसारच.