भारताचे सर्वोच्च न्यायालय · निर्णय · 31.08.2010
बिल्डर स्टिल्ट पार्किंग विकू शकत नाही
मोफा कायद्यानुसार प्रवर्तक फक्त सदनिका विकू शकतो; स्टिल्ट पार्किंगच्या जागा सामायिक क्षेत्राचा भाग आहेत, त्या “सदनिका” नाहीत किंवा सदनिकेला संलग्नही नाहीत, आणि जमीन व इमारतीसह त्या संस्थेकडे जातात, असे सर्वोच्च न्यायालयाने ठरवले.
मुख्य मुद्दे
- मोफा अंतर्गत प्रवर्तकाला स्टिल्ट पार्किंगच्या जागा विकण्याचा अधिकार नाही; त्या “सदनिका” नाहीत आणि सदनिकेला संलग्नही नाहीत.
- स्टिल्ट पार्किंग सामायिक क्षेत्र व सुविधांचा भाग आहे, आणि जमीन व इमारतीसह ते संस्थेकडे जाते.
- बिल्डरचा पार्किंग विकण्याचा हक्क मान्य करणारी सदनिका खरेदीदारांकडून घेतलेली घोषणापत्रे किंवा हमीपत्रे त्यांच्यावर किंवा संस्थेवर बंधनकारक नाहीत.
- प्रवर्तकाचा उरलेला हक्क फक्त न विकलेल्या सदनिका विकण्याचा आहे.
तथ्ये
दहिसर (पूर्व), मुंबई येथील एका प्रवर्तकाने पांचाली सहकारी गृहनिर्माण संस्थेच्या इमारतीतील 25 स्टिल्ट पार्किंग जागांवर हक्क सांगितला; पार्किंग प्रवर्तकाचे आहे अशी सदनिका खरेदीदारांनी स्वाक्षरी केलेली घोषणापत्रे त्याचा आधार होती. संस्थेने हस्तक्षेप करू नये म्हणून त्याने दावा दाखल केला. मुंबई उच्च न्यायालयाने प्रवर्तकाविरुद्ध निर्णय दिला, आणि त्याने अपील केले.
न्यायालयाचा निर्णय
न्यायालयाने मोफाची योजना तपासली: प्रवर्तकाने सामायिक क्षेत्र व सुविधा जाहीर कराव्यात, संस्था स्थापन करावी, आणि जमीन व इमारत तिच्याकडे अभिहस्तांतरित करावी. स्टिल्ट म्हणजे सदनिकेच्या अर्थातील “गॅरेज” नाही, आणि स्टिल्ट पार्किंगची जागा सदनिका किंवा तिचा भाग नाही. मोफा प्रवर्तकाचे हक्क मर्यादित करतो: प्रवर्तक फक्त सदनिका विकू शकतो; स्टिल्ट पार्किंगच्या जागांसह बाकी सर्व सामायिक क्षेत्राचा भाग असून ते संस्थेकडे अभिहस्तांतरित करावे लागते. प्रवर्तकाचा युक्तिवाद मान्य केल्यास सदनिका खरेदीदारांचे अप्रत्यक्ष शोषण होईल, जे रोखण्यासाठीच मोफा करण्यात आला. खरेदीदारांनी स्वाक्षरी केलेली हमीपत्रे त्यांच्यावर किंवा संस्थेवर बंधनकारक नव्हती. अपिले फेटाळण्यात आली.
हे का महत्त्वाचे
मोफा प्रकल्पांत बिल्डरांनी स्टिल्ट किंवा खुले पार्किंग विकण्याविरुद्ध हा प्रमुख आधारभूत निर्णय आहे. अशा पार्किंगचे वाटप हा संस्थेचा विषय आहे, आणि तो तिच्या उपविधी व पार्किंग नियमांनुसार होतो. (RERA लागू असलेल्या प्रकल्पांतील गॅरेज व आच्छादित पार्किंगबाबत वेगळे प्रश्न उद्भवतात; पाहा पार्किंग संग्रह.)
22 पानांचा निर्णय, इंग्रजीत. हे पान केवळ सर्वसाधारण माहितीसाठी निर्णयाचा सारांश देते; ते पूर्ण मजकुराला पर्याय नाही आणि कायदेशीर सल्ला नाही. निर्णयाविरुद्ध नंतर अपील झाले आहे का, किंवा तो बदलला किंवा रद्द झाला आहे का, हे तपासा.
आपल्या संस्थेविषयी प्रश्न आहे?
प्रकरणाची थोडक्यात माहिती देऊन कार्यालयाला लिहा. भेट पूर्वनियोजित वेळेनुसारच.