उपनिबंधक, सहकारी संस्था (म्हाडा), मुंबई · कलमे 75(5) व 77अ अंतर्गत आदेश · 24.05.2024
30 सप्टेंबरपर्यंत वार्षिक सभा नाही: संपूर्ण समिती पाच वर्षांसाठी अपात्र
संस्थेची 2022-23 ची वार्षिक सर्वसाधारण सभा 30 सप्टेंबरपर्यंत न झाल्याने सहकारी संस्थांचे उपनिबंधक (म्हाडा) यांनी विक्रोळीतील एका गृहनिर्माण संस्थेच्या सर्व सात व्यवस्थापक समिती सदस्यांना पाच वर्षांसाठी अपात्र ठरवले, आणि संस्थेचा कारभार चालवून निवडणूक घेण्यासाठी प्राधिकृत अधिकारी नेमला.
मुख्य मुद्दे
- कलम 75(1) नुसार आर्थिक वर्ष संपल्यापासून सहा महिन्यांत, म्हणजे 30 सप्टेंबरपर्यंत, वार्षिक सर्वसाधारण सभा घेणे आवश्यक आहे.
- ती न झाल्यास जबाबदार समिती सदस्यांना पाच वर्षांसाठी समिती सदस्य म्हणून निवडून येण्यास, स्वीकृत होण्यास किंवा पदावर राहण्यास कलम 75(5) नुसार निबंधक अपात्र ठरवू शकतात.
- सर्व सात सदस्य अपात्र ठरले, आणि कलम 77अ अंतर्गत संस्थेचा कारभार पाहण्यासाठी, निवडणूक घेऊन नव्या समितीकडे कार्यभार सोपवण्यासाठी प्राधिकृत अधिकारी नेमला; त्याला संस्थेच्या निधीतून दरमहा ₹2,500 देय.
तथ्ये
संस्थेने 2022-23 ची वार्षिक सर्वसाधारण सभा घेतली नाही, अशी तक्रार एका सभासदाने नोव्हेंबर 2023 मध्ये केली. उपनिबंधकांनी कारणे दाखवा नोटिसा काढल्या आणि डिसेंबर 2023 ते एप्रिल 2024 दरम्यान चार सुनावण्या ठेवल्या. तक्रारदार उपस्थित राहिले; संस्थेचा कोणताही पदाधिकारी कोणत्याही सुनावणीला हजर झाला नाही किंवा लेखी म्हणणे सादर केले नाही. जिल्हा गृहनिर्माण महासंघाचे मत मागवले असता कोणतेही मत आले नाही.
उपनिबंधकांचा आदेश
लेखापरीक्षण अहवाल, दोषदुरुस्ती अहवाल, लेखापरीक्षकाची नियुक्ती आणि इतर वार्षिक कामकाज वार्षिक सर्वसाधारण सभेत ठेवून मंजूर करावे लागते, आणि 30 सप्टेंबरपर्यंत ती घेणे हे समितीचे वैधानिक कर्तव्य आहे, असे आदेशात नमूद आहे. समितीने सभा घेतली नव्हती आणि त्याचे स्पष्टीकरणही दिले नव्हते, म्हणून अध्यक्ष, सचिव, खजिनदार व इतर चार समिती सदस्यांना समिती सदस्य म्हणून राहण्यास, निवडून येण्यास किंवा स्वीकृत होण्यास पाच वर्षांसाठी अपात्र घोषित केले. अन्यथा संस्था व्यवस्थापनाशिवाय राहिली असती, म्हणून सेवानिवृत्त श्रेणी-1 सहकारी लेखापरीक्षकाला कलम 77अ अंतर्गत प्राधिकृत अधिकारी नेमले; त्यांनी तात्काळ पदभार घ्यावा, नियमांनुसार समितीची निवडणूक घ्यावी आणि अभिलेख नव्या समितीकडे सोपवावेत. त्यांनी धोरणात्मक निर्णय घेऊ नयेत. दरमहा ₹2,500 मानधन व प्रवास भत्ता संस्थेच्या निधीतून द्यायचा होता.
हे का महत्त्वाचे
कलम 75(5) अंतर्गत अपात्रता ही गृहनिर्माण संस्था समित्यांविरुद्ध निबंधकांकडून होणाऱ्या सर्वांत सामान्य कार्यवाहींपैकी एक आहे. कारणे दाखवा नोटिसीकडे दुर्लक्ष केल्याने ती होण्याची शक्यता वाढते. समित्यांनी दरवर्षी 30 सप्टेंबरपर्यंत वार्षिक सभा घ्यावी आणि कोणत्याही नोटिसीला कागदपत्रे व कारणांसह उत्तर द्यावे. पुणे येथील डिसेंबर 2023 चा आदेश देखील पाहा.
चार पानांचा आदेश, मराठीत. व्यक्तींची नावे या पानावर वगळली आहेत. हे पान केवळ सर्वसाधारण माहितीसाठी निर्णयाचा सारांश देते; ते पूर्ण मजकुराला पर्याय नाही आणि कायदेशीर सल्ला नाही. निर्णयाविरुद्ध नंतर अपील झाले आहे का, किंवा तो बदलला किंवा रद्द झाला आहे का, हे तपासा.
आपल्या संस्थेविषयी प्रश्न आहे?
प्रकरणाची थोडक्यात माहिती देऊन कार्यालयाला लिहा. भेट पूर्वनियोजित वेळेनुसारच.